Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ

«Μήτε νέος τις ων μελέττω φιλοσοφείν, μήτε γέρων υπάρχων κοπιάτω φιλοσοφών. Ούτε γαρ άωρος ουδείς  εστίν ούτε πάρωρος προς κατά την ψυχήν υγιαίνον. …

Που σημαίνει… Όσο είναι νέος κανείς να μην αργοπορεί να φιλοσοφήσει κι όταν γεράσει να μην καταπονείται φιλοσοφώντας. Γιατί κανείς δεν είναι ανώριμος ούτε υπερώριμος για εκείνο που φέρνει την υγεία της ψυχής.»

Ανακάλυψα τα καλά της Επικούρειας φιλοσοφίας, όντας μεσήλιξ.

Αφού είχα διανύσει μια μεγάλη απόσταση από την ημέρα που γεννήθηκα, υπηρετώντας στόχους και σκοπούς και αναζητώντας το νόημα της ζωής.

Αφορμή για να σας παρουσιάσω τις σκέψεις μου πάνω σε αυτό το ζήτημα, στάθηκε ένα ντοκυμαντέρ του Τσάρλι Τσάπλιν, που γυρίστηκε αρχές και τέλος της δεκαετίας του 1930 στο Μπαλί. 

https://www.youtube.com/watch?v=fjHdPwAzgE8

Κατά την πρώτη του επίσκεψη, ενθουσιασμένος από τον τρόπο ζωής των κατοίκων, παρέτεινε τη διαμονή του κατά πολύ και αποφάσισε να καταγράψει την καθημερινότητά τους.

 Αποικία των Ολλανδών εκείνα τα χρόνια το νησί της Ινδονησίας.

 Η διαπίστωση πως η φτώχεια και η σκληρή καθημερινότητα δεν στερούσε το χαμόγελο από τα χείλη των ανθρώπων. Η γύμνια του σώματος δεν έκανε έκφυλη την ζωή τους. Η συμμετοχή τους σαν χορευτές – τριες, μουσικοί  στις γιορτές ήταν με διάθεση χαράς και όχι γιατί θα έπαιρναν κάποια αμοιβή, τον έβαλαν να αναρωτηθεί, πόσο διαφορετική είναι η ζωή των καλλιτεχνών στη δύση που στο βωμό της φήμης και του κέρδους, έχουν απολέσει το χαμόγελο και το δρόμο προς την ευτυχία. Λίγα χρόνια αργότερα, στη δεύτερη επίσκεψη, όλα είχαν αλλάξει. Ο δυτικός τρόπος ζωής, είχε επιβάλει τους κανόνες του. Οι γύμνια είχε καλυφθεί με ρούχα, το χαμόγελο είχε αντικατασταθεί από την αμοιβή, μιας και οι καλλιτέχνες έγιναν ποια επαγγελματίες, τα αυτοκίνητα που είχαν ξοδέψει μια περιουσία για να αγοράσουν οι Μπαλινέζοι, είχαν γίνει κοτέτσια, αφού δεν είχαν χρήματα για βενζίνη να τα κυκλοφορήσουν.

Ένας άλλος σκοπός είχε κυριεύσει τους ανθρώπους σε αυτό το νησί.

Αυτός που έχουμε και στη δύση. Να κατέχουμε πράματα και να αναζητούμε την ευτυχία στον πλούτο.

Όταν τελείωσε, αναρωτήθηκα ποιος είναι ο δικός μου σκοπός;

Τι με κινητοποιεί στην ζωή;

Ποια από όσα έκανα τα προηγούμενα χρόνια, έγιναν γιατί το επεδίωξα, δηλαδή στοχευμένα  με προγραμματισμό μακρόπνοο και βασική επιθυμία σαν σκοπό ζωής;

Είχα σκοπό;

Θα μου επιτρέψετε αυτή τη μικρή καταγραφή ως απαραίτητη για να γίνει κατανοητή η σκέψη μου. Και αν φανεί σαν κομπασμός, να με συγχωρέσετε εκ των προτέρων.

Ασφαλιστής άνθρωπος , ηθοποιός δεν το επεδίωξα να γίνω, δεν είχα σκοπό στην ζωή μου να γίνω και όμως έγινα.  Και συμμετείχα σε δύσκολες  παραστάσεις, σε ειδικούς χώρους σαν το Παλιό Σανατόριο στο Ασβεστοχώρι, και στο τόπο μαρτυρίου στο Χορτιάτη, στο Μπεν Σουσάν,  αλλά και σε θεατρικές σκηνές με πλήθος θεατών. 

Ένοιωσα τη χαρά της δημιουργίας και γνώρισα καλύτερα τον εαυτό μου.

Πρόεδρος σε πολιτιστικό σύλλογο, ούτε που το φανταζόμουν – βγάζω φλύκταινες στη λέξη πρόεδρος – και όμως έγινα και προσπαθώ  να δώσω πίσω στην κοινωνία που ζω, το ισότιμο αυτού που έχω ωφεληθεί. Και απολαμβάνω καθημερινά τη χαρά από τις δημιουργίες των παιδιών.

Αγαπώ να ακούω μουσική από παθιασμένους ανθρώπους. Όμως να το μοιράζομαι σε ένα φυσικό περιβάλλον όπως το Σπίτι του Φύλακα της Αλυκής Αγγελοχωρίου, ούτε στα πιο τρελά όνειρά μου. Έτσι βρέθηκα οικοδεσπότης τόσων καλλιτεχνών και επισκεπτών που μαζί θα έχουμε να θυμόμαστε εξαιρετικές στιγμές, που δεν χρειάστηκε καμιά οικονομική σύμβαση για να γίνουν.

Γιατροπορεύω τις πληγές της ψυχής μου σκαλίζοντας ξύλα και ανοίγοντας πληγές στο σώμα – γιατί τώρα γνωρίζω, πως αυτές που γιατρεύονται δύσκολα είναι της ψυχής. Όλα αυτά τα έργα που προέκυψαν από αυτή μου την ενασχόληση, έγιναν δώρα συμβολικά και πρεσβευτές φιλίας και εκτίμησής μου, άλλων ανθρώπων, που με κάποιον τρόπο με άγγιξαν και άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στη δική μου ζωή.

Γεύομαι και απολαμβάνω τις χαρές της ζωής μέσα από τη δημιουργία και συμμετοχή στα κοινά και όχι ομφαλοσκοπώντας κατά μόνας.

Κοινό γνώρισμα όλων. Καμιά από αυτές  τις δραστηριότητες δεν είχε σκοπό να ενισχύσει την οικονομική μου κατάσταση. Ίσα – ίσα την επιβάρυνε κιόλας. Καμία από αυτές τις δραστηριότητες δεν προέκυψε επειδή το επεδίωξα. Ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα άλλων και δεν αντιστάθηκα αρνούμενος, προβάλλοντας την οικονομική μου κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά και χάρη στη συμμετοχή μου σε όλες αυτές τις προσκλήσεις – προκλήσεις,  νοιώθω πλήρης και ευτυχής.

Αντιλαμβάνομαι πως η  Τετραφάρμακος που μου δόθηκε από τους φίλους και συνοδοιπόρους στον Κήπο Θεσσαλονίκης, όλα αυτά τα χρόνια,  με θωράκισε απέναντι στις μεγάλες αγωνίες της ζωής και αφέθηκα ελεύθερος να αρμενίζω στις μικρές χαρές τις καθημερινότητας.

Αντιλαμβάνομαι επίσης, πως ο σκοπός της ζωής είναι μια προσωπική υπόθεση του κάθε ατόμου. Διαφέρει και προσαρμόζεται στην ηλικία και στο γνωστικό επίπεδο του καθενός, ανάλογα με τον τόπο, το χρόνο, την κοινωνική του ένταξη και το περιβάλλον που ζει.

Έχω την αίσθηση πως όταν εγκλωβιζόμουνα στην επίτευξη κάποιου στόχου, ήταν σαν να μεγάλωναν οι παρωπίδες μου και εστιάζοντας τις προσπάθειες στην επίτευξή του, έχανα το ενδιαφέρον μου από άλλα εξ ίσου πολύτιμα της ζωής μου στοιχεία.

Έτσι, όταν στόχευα να προσφέρω καλύτερο βιοτικό επίπεδο στην οικογένειά μου, στοχεύοντας στην επαγγελματική μου ανέλιξη, το μόνο που κατάφερα ήταν να ανέβω επαγγελματικά και να μην έχω οικογένεια. (Και βέβαια δεν είναι ο κανόνας η περίπτωσή μου, ο κάθε ένας έχει το δικό του τρόπο να αναζητά το νόημα της ζωής.)

Δεν μπορεί στο όποιο επαγγελματικό μέλλον και στο  χτίσιμο καριέρας,  να θυσιάζεται η οικογενειακή ζωή και να απουσιάζει ένας γονιός από την ζωή του παιδιού του. Θα πρέπει να βρει τις ισορροπίες και να ικανοποιήσει και τις δυο πλευρές.

Κάποτε, ακολουθώντας τους κοινωνικούς κανόνες, επεδίωκα να έχω καλή εξωτερική εμφάνιση, με προσεγμένα ρούχα, κοστούμι, γραβάτα, κτλ. Κυνηγώντας την εφήμερη οικονομική προσέγγιση της ζωής, δεν έμενε χρόνος – ίσως δεν υπήρχε και η γνώση – για να ανακαλύψω νέους τρόπους σκέψης και τον πλούτο της γνώσης τόσων σοφών, που θα μου έδινε ένα διαφορετικό σημείο θέασης της ζωής.

Σίγουρα, η γνώση δεν αποτελεί σκοπό, αλλά είναι το μέσο για την εξασφάλιση του ευ ζην.(Αντισθένης)

Δεν μπορείς να έχεις ισορροπημένη ζωή όταν στοχεύεις στην εξωτερική σου εμφάνιση αδιαφορώντας για την πνευματική σου κατάρτιση και το αντίθετο.

Ο σκοπός της ζωής δεν είναι να πας με την πλειοψηφία, αλλά να ζεις σύμφωνα με τον νόμο του θεού που έχεις μέσα σου και ο οποίος λέγεται συνείδηση.( Μάρκος Αυρήλιος)

Με λίγα λόγια, τόσα ήξερα, αυτά έκανα. Τα λούστηκα, τα γεύτηκα, μα βρήκα τρόπο να αντισταθώ και να βρω το δικό μου δρόμο προς την πληρότητα της ζωής.

Μίλησε μέσα μου και ο λόγος του ποιητή.

«Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως τη θέλεις,

Τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς,

Μη την εξευτελίζεις μες στην πολύ συνάφεια του κόσμου

Μες στις πολλές κινήσεις και ομιλίες»(Καβάφης) 

 Ανακάλυψα πως η ευτυχία δε βρίσκεται μέσα στα πράματα, στα αντικείμενα (αυτοκίνητα,  σπίτια, κτλ,) αλλά στις σχέσεις μου με τους ανθρώπους που αγγίζουν την ζωή μου και διαμορφώνουν την καθημερινότητά μου. Βρίσκεται στη γνώση των ανθρώπων πως  πρέπει να σκύψω πάνω στα βιβλία για να την κάνω κτήμα μου, διαλέγοντας αυτά που γεμίζουν την ύπαρξή μου και ζυγίζοντας όσα ιντριγκάρουν την σκέψη μου, συζητώντας με ανθρώπους που αναζητούν στην ίδια κατεύθυνση τη δική τους αλήθεια.

Μια τέτοια αλήθεια είναι για μένα και αυτή η σκέψη του Μάξ Στίρνερ

«Εκείνοι που λένε ότι έχουν βάλει ένα ορισμένο σκοπό στην ζωή τους, λένε, χωρίς να το γνωρίζουν, μεγάλη ανοησία, διότι μοναδικός σκοπός της ζωής τους είναι αυτή η ίδια η ζωή.»

Όμως!

Κάπου, πριν από χρόνια είχα διαβάσει. 

« Ο άνθρωπος γεννήθηκε για να αγαπηθεί. Τα πράματα έγιναν για να χρησιμοποιηθούν. Το ότι βρισκόμαστε σήμερα σε μια χαοτική κατάσταση στις σύγχρονες κοινωνίες, είναι γιατί αγαπήσαμε τα πράματα και χρησιμοποιήσαμε τον άνθρωπο.»

Νοιώθω πως αν βάλω σκοπό της ζωής μου να μη αγαπώ τα πράματα αλλά τους ανθρώπους, και να προσπαθήσω να  αντιστρέψω αυτή την κατάσταση τουλάχιστον στο περιβάλλον που ζω, τότε θα είμαι ευτυχής! Δουλεύοντας για αυτόν το σκοπό θα έχει νόημα η ζωή μου.

Επίσης, αν βάλω σαν σκοπό της ζωής μου να ζω προσπαθώντας να ακολουθήσω τον κανόνα της Επικούρειας φιλοσοφίας, επίσης νοιώθω  υπέροχα μέσα μου. Και στην σκέψη μόνο.

Αν βάλω σκοπό της ζωής μου να αναζητώ τη χαρά στις μικρές στιγμές της ζωής, δηλαδή:

- Να νοιώσω τη δύναμη της φύσης καθώς σκύβω σε μια πηγή να ξεδιψάσω. 

- Καθώς γεύομαι τους καρπούς της.

 - Καθώς ακούω το κελάηδισμα των πουλιών ένα ανοιξιάτικο πρωινό.

- Όταν μυρίζω την πανδαισία των αρωμάτων καθώς μαζεύω τα βοτάνια της

- Όταν βλέπω ένα μανιτάρι να ξεδιπλώνει την ομορφιά του μέσα σε λίγες ώρες.

- Όταν ο ήλιος ανατέλλει πίσω από τον φλεγόμενο Χορτιάτη και ακούω το μουρμουρητό των κοχυλιών στην παραλία του Αγγελοχωρίου.

- Στην αγκαλιά ενός ευχαριστώ.

- Στο χαμογελαστό πρόσωπο ενός παιδιού. 

- Στα μάτια ενός φίλου που του εμπιστεύτηκα κάτι.

- Στο δάκρυ των γονιών την ώρα του αποχωρισμού.

- Στο χάδι του παιδιού μου.

- Στο φιλί της αγαπημένης μου όταν μου λέει καλημέρα, καλή δουλειά.

Διαπιστώνω λοιπόν, πως όταν ο σκοπός της ζωής μου περιλαμβάνει και τους άλλους ανθρώπους, αποκτά νόημα και ουσία η ύπαρξή μου και όταν αφορά μόνο το άτομό μου, είναι μάταιο και ανώφελο να έχω κάποιο  σκοπό.

«Ταύτα ουν και τα τούτοις συγγενή μελέτα προς σε αυτόν ημέρας και νυκτός προς τον όμοιον σεαυτώ, και ουδέποτε ουθ’ ύπαρ ούτ’ όναρ διαταραχθήση, ζήση δε ως θεός εν ανθρώποις. Ουθέν γαρ έοικε θνητώ ζώω  ζων άνθρωπος εν αθανάτοις αγαθοίς….

 Που σημαίνει …Αυτές και παρόμοιες σκέψεις να κάνεις μέρα και νύχτα, μόνος σου και με ομοίους σου και ποτέ δε θα ταραχθείς στον ύπνο σου ή στο ξύπνιο σου και θα ζήσεις σαν θεός ανάμεσα στους ανθρώπους. Γιατί διόλου δε μοιάζει με ζώο θνητό ο άνθρωπος που ζει μέσα σε αθάνατα αγαθά.»

Βαγγέλης Μίχος

22 Ιανουαρίου 2020

Υ.Σ.1 Η εισαγωγή και ο επίλογος είναι από την επιστολή του Επίκουρου προς Μενοικέα. (Επίκουρος Ηθική σε μετάφραση Γιώργου Ζωγραφίδη, εκδόσεις ΕΞΑΝΤΑ)
Υ.Σ. 2 Το κείμενο γράφτηκε με αφορμή τη συμμετοχή μου στο 10ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Επικούρειας φιλοσοφίας, που θα γίνει στην Αθήνα 8 & 9 Φεβρουαρίου.

Από το Σάββατο 6 Ιουνίου, θα υπάρχει και αυτό το βίντεο.

12η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΧΑΛΚΙΔΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2019

 ΟΙ ΚΑΘΗΓΕΜΟΝΕΣ  ΤΑ ΕΓΩ  ΚΑΙ ΟΙ ΚΗΠΟΙ

Όχι, δεν κάνω λάθος που βάζω δίπλα στην αφίσα της φετινής μας πανελλήνιας  συνάντησης και αυτήν της περσινής των Τρικάλων.

Με αυτόν τον τρόπο θέλω να τονίσω το χάσμα ανάμεσα στις δυο εκδηλώσεις.

Πέρυσι ο Αριστοτέλης Κερασοβίτης 

και Κήπος των Τρικάλων διοργάνωσε μια Πανελλήνια συνάντηση που πραγματικά ένιωθα τιμή που βρισκόμουν εκεί και συμμετείχα. 

Ένας καταπληκτικός χώρος μας φιλοξένησε και η όλη οργάνωση εξέπεμπε μια αξιοπρέπεια σπάνιας ομορφιάς. Ακόμη όμως και αυτές οι συνθήκες δεν μπόρεσαν να προστατέψουν την Συνάντησή μας, από την αμετροέπεια των Καθηγεμόνων και τις εγωιστικές αντιδράσεις κάποιων μελών των Κήπων μας.

Πολύ περισσότερο φέτος, που η 12η Πανελλήνια συνάντηση έγινε σε έναν χώρο που αν και φιλόξενος, ήταν ακατάλληλος για τις ανάγκες μας και ξένος ως προς τις πεποιθήσεις μας ως μέλη των Κήπων.

Δεν υπήρξε καμία μέριμνα των διοργανωτών να δημιουργηθούν συνθήκες κατάλληλες όπου θα μπορούσαν 50 - 60 άνθρωποι να συζητήσουν αξιοπρεπώς και να αποφασίσουν για το μέλλον και τις προοπτικές των Κήπων. 

Διέσχισα .όλη την Χαλκίδα για να φτάσω στο χώρο που θα φιλοξενούσε την εκδήλωση και δεν είδα πουθενά μια αφίσα.

Η αίθουσα που φιλοξένησε την 12η  Συνάντηση ανήκει στη Αθλητική Μοτοσυκλετιστική Λέσχη  Χαλκίδας, όμως το κτίριο που στεγάζει τη Λέσχη, δεν αναγράφει πουθενά τα διακριτικά της και έτσι, αν και πέρασα περπατώντας πέντε - έξη φορές από μπροστά, έβλεπα την επιγραφή Πολιτιστικός Σύλλογος Άγιος Ιωάννης Χαλκίδας και μόνο όταν βρήκα κάποιον μηχανόβιο που γνώριζε την ύπαρξη της λέσχης την ανακάλυψα κι εγώ. Ένοιωσα σαν να ήμασταν παράνομοι οργάνωση που μαζεύτηκε στην γιάφκα της.

Όταν το πρόγραμμα λέει πως η έναρξη της συνάντησης είναι στις 6 μμ , σημαίνει πως οι διοργανωτές θα είναι εκεί τουλάχιστον από τις 5 για να προετοιμάσουν το χώρο και να υποδεχθούν τους συνέδρους. Στις 5 ήμουν εκεί, όμως οι διοργανωτές έφτασαν στις έξη παρά πέντε και ο χώρος που μας παραχωρήθηκε ευγενικώς μεν, με καμιά μέριμνα δε για να γίνει κατάλληλος, ήταν έτοιμος για να φουρνίσουμε τα παξιμάδια.

Και φουρνιστίκαμε κανονικά και μας ξερόψησε μια μεθοδευμένη εριστική παρουσία του καθηγεμόνος του Κήπου των Αθηνών.

"Γιατί διδάσκεις την αυτάρκεια και την απόρριψη των μη αναγκαίων και μη φυσικών επιθυμιών;" Ρωτά ο Τυνδαρίων τον Επίκουρο.

"Για να μπορεί να  βιώνει ο άνθρωπος των ηδονή, την αταραξία και γενικά για να γίνεται πιο εύκολα ευτυχισμένος"

Απαντά ο Επίκουρος, σε κάποιο απόσπασμα του θεατρικού μας.

Τίποτε από όλα αυτά δεν κατάλαβε ο καθηγεμόνας του Κήπου των Αθηνών, θεωρεί πως είναι ο συνεχιστής του Έρμαρχου και του Ζήνωνος. Παρέλασαν ως να ήταν σε διατεταγμένη υπηρεσία, νέα και παλιά μέλη του Κήπου των Αθηνών, κρατώντας την αγιαστούρα τους και δοξάζοντας τον έναν και μοναδικό κύριο και ποιμένα τους.

Με πρόγραμμα και μέθοδο τέλεια, έριξε την πεπονόφλουδα ξεδιάντροπα μπροστά στα μάτια μας, γνωρίζοντας εκ των προτέρων πως τουλάχιστον δύο από τον Κήπο Θεσσαλονίκης θα την πατήσουν και θα ανταποκριθούν στο κάλεσμά του.

Η εριστική συμπεριφορά που βίωσα στη 11η Συνάντηση των Τρικάλων, έγινε ακόμη πιο έντονη και η βιαιότητά της έγινε ανυπόφορη μέσα σε μια ατμόσφαιρά ήδη τεταμένη λόγω των συνθηκών.

Τι και αν μεσολάβησε το θεατρικό μας και πήραν μια γεύση  οι συμμετέχοντες, από το πως θα μπορούσε η χρήση των τεχνών να γίνει εργαλείο για την μετάδοση των θέσεων της φιλοσοφίας μας!

Ήταν τόσο εμφανής η επιθυμία να δείξει ο καθηγεμόνας πως είναι ο μοναδικός φορέας της Επικούρειας αλήθειας, ώστε δεν κράτησε ούτε τα προσχήματα και ξεκάθαρα επιζήτησε τη ρήξη και δυστυχώς ανταποκρίθηκαν τόσο ο Κώστας Καλεύρας, όσο και ο Γιώργος Καπλάνης. Και το ευχαριστήθηκαν που ανέβηκαν στο ριγκ της ανούσιας αντιπαράθεσης ξεχνώντας τα πάντα.

Ποιες ρήσεις, ποιες θέσεις και ποια φιλοσοφία μπορεί να μπει ανάχωμα στο υπέρμετρο ΕΓΩ των ανθρώπων που διεκδικούν το δίκιο τους και δεν τους ενδιαφέρει τίποτε άλλο.

Σε αυτή την συνάντηση, κατάλαβα ξεκάθαρα πως άλλος είναι  δρόμος που βαδίζουμε ως Κήπος Θεσσαλονίκης, άλλος, αξιοπρεπής και μοναχικός ο Κήπος των Τρικάλων, άλλος ο της Χαλκίδας και φυσικά, ο ένας, μοναδικός, ακαδημαϊκός, πρώτος των πρώτων και Δοξάστε με Κήπος των Αθηνών, που οπωσδήποτε και καλά πρέπει να μας διδάξει πως κυβερνιούνται οι Κήποι.

Για τον Κήπο που συμμετέχω και μόνο για αυτόν έχω άποψη και είμαι σίγουρος πως θα συνεχίσει να παράγει έργο και να συντροφεύει τις ζωές μας, γιατί υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν ανιδιοτελώς αυτό που κάνουν και τολμούν να παραδεχθούν λάθη και παραλείψεις και να στοχεύουν στο αύριο, στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που τολμούν να αναζητήσουν απαντήσεις για τα μεγάλα ερωτήματα της ζωή τους, μέσα από την Επικούρεια φιλοσοφία.

Και το μοντέλο μας θα συνεχίσει να λειτουργεί σε πείσμα των καθηγεμόνων.

Είμαι αισιόδοξος!

Ο ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ

Η εισήγησή μου στην 11η Πανελλήνια συνάντηση ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ που έγινε το Σαββάτο 12 Μαΐου στην πανέμορφη και φιλόξενη πόλη των Τρικάλων, σε έναν χώρο φορτωμένο με μνήμες και ως παλιά φυλακή και ως σημερινό μουσείο Τσιτσάνη.

Η συζήτηση φυσικά και δεν έληξε για το μεγάλο αυτό θέμα. Θα επανερχόμαστε για να προετοιμαστούμε όσο το δυνατόν καλύτερα, για όσα μας επιφυλάσσει το μέλλον.

"Είναι πρόκληση εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, να φέρει κανείς τον Επίκουρο στη ψηφιακή εποχή του σήμερα. Και ως τέτοια την αποδέχθηκα, όταν μου έγινε από τον Αντώνη Μπιλίση και τον Κήπο της Θεσσαλονίκης.

Να φέρεις δηλαδή τον άνθρωπο που κήρυττε την αταραξία, στην εποχή της απόλυτης ταραχής. Όπου έχουν ανατραπεί συνθήκες πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές σε ολόκληρο τον  κόσμο και όχι μόνο σε μια χώρα.

Να φέρεις τον φιλόσοφο της φρόνησης, στην εποχή της παραφροσύνης.

Θέλω να επιστρέψουμε για λίγο στην εποχή που δίδασκε ο ίδιος τους μαθητές του και να δούμε το περιβάλλον και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής. Ποια ήταν;

«Ανδρώνεται σε μια Ελλάδα που, λίγα χρόνια μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, διατηρεί αμφίθυμες σχέσεις με τη Μακεδονική εξουσία. Η αυτονομία των πόλεων – κρατών, αποτελεί σε μεγάλο βαθμό παρελθόν.  Οι δολοφονίες, οι λεηλασίες, το θλιβερό παρών. Ειδικότερα στην Αθήνα όπου εγκαθίσταται τελικά ο Επίκουρος, είναι φανερή η παρακμή της πόλης και εμφανή τα σημάδια στην καθημερινότητά της. Δημογραφικός μαρασμός, οικονομική κρίση, αδιαφορία για τα κοινά. Επικρατεί  γενικός σκεπτικισμός για τα παλιά ιδανικά και τους θεσμούς και συμβαίνουν καθοριστικές  κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές» (Σχολιάζει ο Γιώργος Ζωγραφίδης στην εισαγωγή του έργου Επίκουρος – Ηθική του Εξάντα)

Σας θυμίζει κάτι με όσα συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας ;

Δεν θα το σχολιάσω, γιατί είναι διαφορετικό το θέμα της εισήγησής μου.

Θέλω όμως να σας μεταφέρω στο αύριο της ψηφιακής μας κοινωνίας και να σας περιγράψω με δικά μου λόγια, όσα παράξενα προέβλεψε σε μια ομιλία του – σχετικά πρόσφατα – ο κύριος Dieter Zetshe*, CEO Daimler – Benz.

. Το Uber είναι απλώς ένα εργαλείο λογισμικό, δεν διαθέτει ούτε ένα αυτοκίνητο. Σήμερα, είναι η μεγαλύτερη εταιρία ταξί στο κόσμο.

. Η Airbnb,είναι πλέον η μεγαλύτερη ξενοδοχειακή εταιρία στον κόσμο, αν και δεν διαθέτει ούτε ένα δωμάτιο ιδιόκτητο.

. Η συσκευή της  IBM Watson, στις ΗΠΑ, έχει αφήσει χιλιάδες δικηγόρους χωρίς δουλειά, γιατί μπορεί και δίνει νομικές συμβουλές σε ελάχιστο χρόνο με αξιοπιστία 90 % σε σχέση με αυτήν των ανθρώπων που έχει μετρηθεί στο 70 %.

. Το Facebook  έχει τώρα ένα λογισμικό αναγνώρισης σχεδίων, που μπορεί να αναγνωρίσει πρόσωπα καλύτερα από άνθρωπο.

. Το 2018, θα κυκλοφορήσουν για πρώτη φορά, τα πρώτα αυτοκίνητα αυτόνομης οδήγησης. Περί το 2020 το σύνολο της βιομηχανίας αυτοκινήτου θα αρχίσει να διαταράσσεται. Δεν θα θέλουμε πια να έχουμε αυτοκίνητο. Θα καλούμαι ένα αυτοκίνητο από το κινητό μας, θα εμφανιστεί εκεί που είμαστε και θα μας πάει στον προορισμό μας. Δεν θα χρειάζεται να αναζητούμε θέση στάθμευσης. Θα πληρώσουμε μόνο για την απόσταση που το χρησιμοποιήσαμε  και αφού δεν θα οδηγούμε μπορούμε να εργαστούμε. Τα παιδιά μας, δεν θα χρειαστεί να βγάλουν ποτέ τους δίπλωμα και δεν θα χρειαστεί να αποκτήσουν ποτέ τους αυτοκίνητο. Οι ασφαλιστικές εταιρίες – κομμάτι των οποίων είμαι κι εγώ – θα υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν τον κλάδο του αυτοκινήτου. Σήμερα λέει ο κύριος Dieter, έχουμε ένα ατύχημα κάθε εκατό χιλιάδες χιλιόμετρα. Με την αυτόνομη οδήγηση θα είναι ένα σε κάθε δέκα εκατομμύρια χιλιόμετρα. Αυτό θα σώζει ένα εκατομμύριο ζωές κάθε χρόνο.

. Η ακίνητη περιουσία θα αλλάξει. Οι πόλεις θα αλλάξουν. Οι άνθρωποι θα αναζητήσουν καλύτερο και ομορφότερο περιβάλλον να ζήσουν μακριά από τις πόλεις, μιας και θα μπορούν να εργάζονται κατά την μετακίνησή τους.

. Ηλιακή ενέργεια: Πέρυσι, περισσότερη ηλιακή ενέργεια παράχθηκε παγκοσμίως απ’ ότι από ορυκτά.

. Πόσιμο νερό: Με τόσο φθηνή ηλιακή ενέργεια, έρχεται και η λύση για το πόσιμο νερό. Η αφαλάτωση του θαλασσινού νερού χρειάζεται μόνο 2kwh ανά κυβικό μέτρο. _- 0,25 sent.)

. Υγεία: Υπάρχουν εταιρίες που έχουν τη δυνατότητα να κατασκευάσουν σήμερα συσκευές που ονομάζονται Tricorder. Θα ενσωματωθούν στο κινητό μας τηλέφωνο. Θα σαρώνει τον αμφιβληστροειδή μας, θα παίρνει δείγμα αίματος, θα φυσάμε να μετρά τον αέρα από τα  πνευμόνια μας και θα αναλύει 54 βιοδείκτες που θα εντοπίζουν σχεδόν οποιαδήποτε ασθένεια. Θα είναι τόσο φθηνή εξέταση, που θα έχουν πρόσβαση οι πάντες σε αυτόν τον πλανήτη. Μπορείτε να διανοηθείτε τι σημαίνει για τα ασφαλιστικά ταμεία αυτή η εξέλιξη.

. Ψυχολογική διάθεση. Υπάρχει μια εφαρμογή, που ονομάζεται moodies η οποία μπορεί ήδη να πει σε τι διάθεση είμαστε. Μέχρι το 2020 θα υπάρχουν εφαρμογές στα κινητά μας, που μπορούν να ανακαλύψουν αν λέμε ψέματα. Αλλοίμονο στους πολιτικούς!

. Τρισδιάστατη εκτύπωση. Η τιμή του φθηνότερου εκτυπωτή 3D μειώθηκε από 18.000 $ σε 400 $ μέσα σε 10 χρόνια. Ταυτόχρονα έγινε 10 φορές πιο γρήγορος. Όλες οι μεγάλες εταιρίες υποδημάτων, αρχίζουν και  παράγουν παπούτσια 3D εκτύπωσης. Στο τέλος του τρέχοντος έτους, όλα τα σύγχρονα κινητά θα έχουν σαρωτή 3D. Θα σαρώνουμε τα πόδια μας και θα εκτυπώνουμε τέλεια παπούτσια στο σπίτι. Στην Κίνα, έχουν κτίσει ήδη κτίριο γραφείων 6 ορόφων,  κάνοντας χρήση αυτής της τεχνολογίας.

. Γεωργία. Ρομπότ θα καλλιεργούν τα χωράφια μας και η υδροπονική καλλιέργεια θα χρειάζεται πολύ λιγότερο νερό.

.Κτηνοτροφία.  Υπάρχουν ήδη έτοιμες νεοσύστατες εταιρίες που θα  φέρουν πρωτεΐνες εντόμων στην αγορά. Θα ονομαστεί, «εναλλακτική πηγή πρωτεινών» για να προωθήσουν το εμπόρευμά τους και να μην είναι αποκρουστικό σε όσους δεν μπορούν να συνηθίσουν την τροφή εντόμων.

Τέλος, εργασία. Προβλέπεται, όταν εξελιχθούν όλα αυτά , να έχουν χαθεί 70 με 80 % των θέσεων εργασίας.

Εδώ λοιπόν είναι που θα χρειασθούμε τον παππού Επίκουρο.

Εδώ είναι που πρέπει να εφοδιασθούμε με τη σοφία της φιλοσοφίας του και να κάνουμε τους Κήπους του Επίκουρου, εργαλείο εκπαίδευσης των ανθρώπων για να μπορέσουμε να κρατήσουμε τις ισορροπίες μέσα σε τόσες και τόσο δραματικές αλλαγές.

Χρειαζόμαστε την φρόνηση και την ηθική του να μας φωτίζουν το δρόμο.

Πρέπει να δούμε μακριά. Να προετοιμαστούμε για το αύριο, ακολουθώντας το δρόμο της Επικούριας φιλοσοφίας.

Λέει ο Επίκουρος στις κύριες δόξες ΧV : «Ο πλούτος της φύσης είναι και περιορισμένος και ευπόριστος, ενώ ο πλούτος που αναζητά η ματαιοδοξία, δεν έχει όρια». Αν ο καθένας μας, έχει στο πίσω μέρος του μυαλού του αυτήν τη σκέψη, δεν θα χαθούμε.

Δεν μπορούμε να μείνουμε έξω από τις εξελίξεις. Δεν μπορούμε να αντισταθούμε σε αυτές. Δεν μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια και να κάνουμε πως δεν συμβαίνουν. Απλά πρέπει να προετοιμαστούμε για αυτές και να βάλουμε στην καθημερινότητά μας τη φιλοσοφία και να αναπτύξουμε μεταξύ μας σχέσεις αλληλέγγυας συνεργασίας. Να βρούμε τρόπο να διαμορφώσουμε τις δικές μας Ευτοπίες.

Χρειαζόμαστε την Παρέκκλιση, στον τρόπο που μας έχουν μάθει να σκεφτόμαστε. Να ανατρέψουμε την συνήθεια που μας σπρώχνει να κάνουμε αυτά που έχουμε μάθει.

Αν δεν αλλάξουμε, δεν θα βρούμε την ευδαιμονία στην ζωή μας.

Οι αλλαγές πρέπει να έρθουν από τα μικρά καθημερινά. Το πώς πίνουμε το καφέ μας. Πόσο πλαστικό μιας χρήσης έχουμε σε ημερήσια διάταξη, πως μεταφέρουμε τα ψώνια μας, πως πετάμε τα σκουπίδια μας, πια φρούτα αγοράζουμε (εποχής; ή σταφύλια την άνοιξη), ποιες είναι οι διατροφικές μας συνήθειες, πως καπνίζουμε στους δημόσιους χώρους, πως οδηγούμε, πως συμπεριφερόμαστε στα μέσα μαζικής μεταφοράς, πως υπερασπιζόμαστε τη γνώμη μας, πως αναζητούμε το δίκιο μας.

Πρέπει να παρεκκλίνουμε από τον τρόπο ζωής που έχουμε συνηθίσει να ζούμε, για να συναντηθούμε με την ηθική του Επίκουρου.

Πρέπει να παρεκκλίνουμε από τον τρόπο ζωής, που μας έχουν συνηθίσει και ζούμε, για να συναντηθούμε ως ανθρώπινα όντα στο αύριο της ψηφιακής εποχής.

Σας χαιρετώ με το απόφθεγμα που με αντιπροσωπεύει.

«Δεν έχουμε ανάγκη από σοφές και μάταιες γνώμες, αλλά από μια αθόρυβη, γεμάτη έργα ζωή»

Ο Επίκουρος, μας οδηγεί."

*Τελικά, δεν μπόρεσα να ξεφύγω από τα παραπλανητικά δημοσιεύματα του διαδικτύου και απέδωσα στον κύριο Dieter Zetshe, όσα κατέθεσε ο Udo Gollub όπως πολύ σωστά επεσήμανε ο φίλος Γιώργος Γιώτης, που ειδικεύετε στο να ανακαλύπτει παρόμοια δημοσιεύματα. Η διεύθυνση όπου τα ανακάλυψε είναι η https://www.facebook.com/udo.gollub/posts/10207978845381135.
Παρ' όλα αυτά, μπορεί να μην είναι λόγια του ηγέτη ενός εκ των κολοσσών της Ευρώπης, είναι όμως κοντά στην πραγματικότητα και ως τέτοια μου αρκούν. 
Στις 14/3 είχε επισημανθεί ως HOAXES   http://ellinikahoaxes.gr/2018/03/14/dieter-zetsche-enas-allos-kosmos-erchete-syntoma/  και δεν το πήρα είδηση.
Φίλε Γιώργο, σ' ευχαριστώ πολύ για τη διόρθωση.